شناخت و ناحیه بندی مناطق خطر

شناخت و ناحیه بندی مناطق دارای خطر احتراق و انفجار

2

مقدمه:

به کارگیری دستگاه های برقی و تاسیسات الکتریکی در برخی محیط ها و کارگاه های صنعتی به ویژه در صنایع شیمیایی ، نظامی و نفت و گاز و معدن مستلزم رعایت برخی استاندارد ها و مقرارت ایمنی است . انتخاب دستگاه های برقی از یک سو باید مطابق با استانداردها ( در خور محیط های طبقه بندی شده خطر انفجار یا حریق ) باشد و از سوی دیگر به علت بالا بودن قیمت دستگاه ها و تجهیزات الکتریکی ضد انفجار ، مقرون به صرفه باشد . (با توجه به این که خطرات و خسارت حوادث ناشی از عدم کابرد دستگاه ها و تجهیزات ضد انفجار ، در محیط های مستعد خطر ، غیر قابل جبران و بالا است ) به همین دلیل باید شرکت های تولید کننده تجهیزات ضد انفجار یک سری استاندارد هایی درباره ساخت محصولات شان رعایت کنند . صنایع مستعد خطر نیز باید برای کاهش هزینه های ناش از کاربرد ( گران بودن قیمت تجهیزات ضد انفجار ) و عدم کاربرد (بالا بودن خسارات ناشی از حوادث حریق و انفجار ) آن ها ، در انتخاب مناسب و دقیق تجهیزات توجه داشته باشند . بنابراین جنبه های انسانی و اقتصادی تجهیزات ضد انفجار مهم است . با این توصیف ، طراحی ، تولید و نصب تاسیسات و دستگاه های برقی باید ویژگی حفاظتی مناسب برای کار در محیط های صنعتی و نیز حفاظت پرسنل در برابر صدمات ناشی از شوک الکتریکی را داشته باشد . از این رو باید از نظر حرارتی که در اثر کارکرد دستگاه در سطح آن تولید ی شود ، یا جرقه ناشی از کارکرد معمولی یا جرقه حاصل از بروز عیب در آن ها ،در سطحی از انرژی باشد که نتواند باعث انفجار یا شعله ور شدن گاز ها ،بخارات ،غبارها ،به طور تصادفی و ناخواسته در محیط های عملیاتی کار رها شوند . همچنین حفاظت محیطی آن ها در حدی باشد که مانع از نفوذ گرد و غبار  قابل اشتعال یا انفجار به داخال آها گردد . شناخت و دید منطقی نسبت به کاربرد تجهیزات ضد انفجار ،بستگی زیادی با شناخت حریق ، انفجار ، مخلوط قابل انفجار یا اشتعال ،دستگاه ها، محیط مستعد خطر ، موارد استفاده در محیط کار و استاندارد های جهانی موجود در این باره دارد . در این مقاله محیط های مستعد خطر را مطابق استاندارد های موجود جهانی طبقه بندی کرده و تعاریفی از خواص مختلف مواد ( از جمله غبار ها ، بخارات ، گازها ، مایعات ،جامدات و پودر های قابل اشتعال و انفجار ، محدوده های قابل اشتعال یا انفجار ، بخارات و غبارات و نقاط داغ )، عوامل موثر بر مستعد سازی محیط های کاری به خطرات ( حریق و انفجار )، گروه بندی دستگاه های الکتریکی ضد انقجار و انواع حفاظت و ایمنی آت ها را مورد توجه قرار داده و شما را با برخی استاندارد های موجود در این زمینه ها و برخی موسسات که کار استاندارد سازی را به عهده دارند ، آشنا ساخته و برخی اقدامات پیشگیرانه در برابرحفاظت از حریق و انفجار را یادآور می شود.

کلیات:

حریق، انفجار ، سوزش شدیدو انفجار ذره ای انواع مختلف سوختن هستند که در چگونگی پیشرفت واکنش شیمیایی سوختن با یکدیگر تفاوت دارند . با این توصیف ، حریق ، یک شعله سوزان برافراشته ساکن در محیط آزاد است . اگر فرآیند سوختن در یک محیط قابل اشتعال و بسته (مثلا یک مخزن) رخ دهد ، به انفجار  تبدیل می شود . در فرایند انفجار ، سرعت سوزش مواد سوختنی با سرعتی حدود 10 متر بر ثانیه پیشرفت خواهد کرد و گازهای تولید شده حاصل از سوختن ،در تمام نواحی حرکت کرده و اثر انبساطی و گرمایی شعله سبب می شود که فشاری به میزان 10 بار (یک مگا پاسکال ) ایجاد شود . این فشار با سرد شدن تدریجی شعله کاهش می یابد . اگر اشتعال در فضای بسته مستحکم (مثلا در یک محفظه چاشنی یا دیگ بخار ) آغاز شود ، گرمای واکنش ، فشار اولیه ای ایجاد می کند که به انفجار سریع (انفجار ضربه ای ) تبدیل می شود .در این حالت ، سرعت انتشار شعله به حداکثر یک کیاومتر برثانیه خواهد رسید .

اشتعال، آغازش، و تجزیه حرارتی :

در بیشتر موارد ،حادثه ناشی از ماده منفجره شیمیایی را می توان به چهار مرحله ( اشتعال ، رشد سوزش شدید ، انتفال از سوزش شدید به انفجارو پیشرفت انفجار ) تقسیم کرد که برخی شرایط ، اشتعال می تواند به طور مستقیم به انفجار منجر شود . این تنها زمانی به وقوع می پیوندد ، که تحریک اولیه قادر به تولیدمقدار زیادی انرژی در ماده منجره شود.

شرایط اشتعال :

عموما اشتعال سوخت در هوا واکنشی است که بین کوچک ترین ذرات سوخت (مولکول های آن) و اکسیژن هوا صورت می گیرد . احتراق مواد سوختنی مایع با اختلاط مولکول های سوخت و اکسیژن هوا به راحتی با تبخیر سوخت مایع بر اساس فشار بخار مایع در شرایط دمیی خاص حاصل می شود . ولی در سوختنی جامد ، باید پیوند های شیمیایی پر انرژی آن ها شکسته شود تا مولکول های هیدرو کربنی آن ها آزاد شده و بتواند با اکسیژن هوا واکنش دهند . از این رو حریق و انفجار زمانی رخ می دهند که سه ضلع مثلث حریق همچون سوخت ، اکسیژن  (برای شکستن پیوند های بین مولکول های مواد سوختنی ) همه با هم به همراه شرایط محیطی ویژه موجود  باشند . به اصطلاح مثلث حریق را تشکیل دهند . با حذف یک ضلع مثلث یا حذف شرایط محیطی خاص، خطر حریق و انفجار وجود نخواهد داشت به طور مثال هنگامی که شما یک کبریت روشن را بر روی سطح استن در دمای -30 درجه سانتی گراد قرار می دهید ، بدون آنکه سبب اشتعال شود کبریت خاموش می شود ولی اگر دمای استون تا دمای -20 درجه سانتی گراد گرم شود (مهیا شدن شرایط محیطی خاص ) ،کبریت روشن سبب اشتعال آن می شود . به طوری که سطح آن پیوسته می سوزد . در این مثال ،دمای -20 درجه سانتی گراد به عنوان نقطه اشتعال این ماده نامیده می شود چنانچه این دما مهیا نشود با وجود مهیا بودن سه ضلع مثلث باز هم احتراق صورت نمی گیرد . به همین دلیل است که اکثر شیمی دان ها برخلاف آتش نشان ها مربع حریق را به جای مثلث حریق بکارمی برند .

دمای اشتعال :

دمای اشتعال ، دمایی است که در آن ،حرارت تولید شده در ماده بیش تر از حرارت تلف شده به محیط است . همان طور که توضیح داده شد، اشتعال معمولا باعث سوزش شدید مواد می شود . ولی اگر مواد به شکل های مختلف (مایع جامد یا ژلاتینی ) محصور یا محدود شوند، یا مقدار آن ها زیاد باشد هنگامی که انتظار سوزش شدید داریم ، انفجار رخ می دهد. به طور کلی آغازش احتراق مواد یک فرآیند حرارتی است . تمای انرژی مکانیکی یا الکتریکی حاصله از تحریک ، در نهایت طی فرایندهای مختلفی به حرارت تبدیل می شود .حرارت تجمع یافته در نواحی کوچک تشکیل نقاط داغ می دهد.

احتراق ، سوزش شدیدو انفجار :

وقتی یک صدای تیز و بلند (مشابه انفجار دیگ بخار ، راکتور، بادکنک پراز باد ، سیلندر پر از گاز ، یا یک بمب ) شنیده می شود، این صدا انفجار نام دارد. اگر صدا به بلندی صدا ی انفجار نباشد مدت طولانی تر مانند صدای صوت کشیدن (مثل صدای وسختن پیشراته ها ) باشد ، به عنوان سوزش شدید شناخته می شود . اگر حریقی با لرزش یک سازه ، وصدای ترق ترق و سوت کشیدن که در موارد فوق توضیح داده شد ، همراه نباشد (مانند سوختن چوب و کاغذ) سوختن یا احتراق نامیده می شود اگر برخی مواد به صورت یک خط روی زمین کشیده شوند آرام (چند میلی مر یا سانتی متر در ثانیه ) می سوزند ولی اگر محصور شوند سرعت سوختن افزایش می یابد ، گاهی اوقات به سوزش شدید یا انفجار تبدیل می شود .محلهایی که گازهای قابل انفجار و یا امکان تجمع این گازها در آنها وجود دارد، مکانهایی که درآنجا بخارات و یا میعاناتی که قابل تبدیل شدن به بخار قابل مشتعل شدن یا انفجار را دارند با نام hazardousArea نامیده میشوند.یک محل هازارد جایی است که در آن احتمال آتش سوزی و یا انفجار در اثر حضورترکیب هوا و گازها یا بخارات وجود دارد.

تعاریف و کلیات :

1 – منبع انتشار :یک نقطه یا محل که می تواند ار آن یک گاز، بخار یا مایع اشتعال پذیر بصورتی آمیزه گازی انفجار پذیر را تشکیل دهد آزاد شود.

درجه انتشار : سه درجه اصلی انتشار به شرح زیر بر حسب کاهش میزان ایجاد آمیزه گازی انفجار پذیر وجود دارد:

الف- درجه پیوسته

ب –درجه اولیه

پ – درجه ثانویه

یک منبع انتشار ممکن است دارای یکی از این درجات یا ترکیبی از آنها را داشته باشد .

درجه پیوسته انتشار : یک انتشار ، که دایم بوده یا امکان وجود آن برای مدت طولانی است.

درجه اولیه انتشار : یک انتشار، که امکان وجود آن به صورت دوره ای یا گاهگاه هنگام شرایط کارکرد عادی است.

درجه ثانویه انتشار : یک انتشار که امکان وجود آن هنگام شرایط کارکرد عادی نیست و درصورت وجود ، امکان تکرار آن بیار کم و  برای مدت زمان کوتاه است.

هرگاه وجود یک محبط گازی انفجار پذیر امکان داشته باشد ، مراحل زیر باید انجام شوند .

الف : حذف محیط گازی انفجار پذیر ایجاد شده در اطراف منبع اشتعال

ب : حذف منابع ایجاد اشتعال

هرگاه این عمل امکان نداشته باشد باید معیار های حفاظتی، تجهیزات پردازش، سیستم ها و روشهایی انتخاب و بصورتی تهیه شوند ،که موارد الف و ب در حداقل مقدار قابل قبول نگهداری شود .

اهداف طبقه بندی مناطق :

طبقه بندی مناطق روشی از تجزیه و تحلیل و طبقه بندی محیط های گازی انفجار پذیر برای دستیابی به انتخاب  درست و نصب تجهیزات است، که باید به منظور ایمتی در این محیط ها با توجه به گروه های گاز و طبقه بندی دما به کار گرفته شوند .، در بسیاری از وضعیت های واقعی ، هنگام استفاده از مواد اشتعال پذیر مشکل است اطمینان نمود که محیط گازی انفجار پذیر هرگز ایجاد نمی شود . همچنین مشکل است اطمینان نمود که تجهیزات هرگز به منبع ایجاد اشتعال تبدیل نمی شوند . بنابراین ، در حالت  هایی که امکان وجود یک محیط گازی انفجار پذیر بالاست ، باید از تجهیزاتی که دارای امکان بسیار پایین تولید اشتعال و جرقه است استفاده نمود . از سوی دیگر ، هرگاه امکان وجود یک محیط گازی انفجار پذیر کاهش یابد می توان از تجهیزاتی که براساس استاندارد پایین تری از لحاظ تولید جرقه ساخته شده اند استفاده نمود . ·   

   چرا مناطق خطر را طبقه بندی می کنیم؟

این اولین پرسش اساس است که باید به آن پاسخ دهیم ، چرا مناطق و مواردی را که در آنها وجود دارد را طبقه بندی می کنیم و آنها را خطرناک میدانیم؟ دلیلش این است که تجهیزات الکتریکی معمولی مثل موتورها یا لامپها را نمی توان در چنین مناطقی بدون در نظر گرفتن برخی ملاحظات باز دارنده از حوادث استفاده کرد و یا در چنین مناطقی نمی توانیم از تجهیزات الکتریکی که به صورت موقت انرژی درست می کنند و این مواد خطر ناک را مشتعل کرده و یا به انفجار می انجامند و باعث آسیبی ایجاد حادثه ای عظیم می شود، استفاده کنیم.

از این رو در مناطق خطرناک از تجهیزات و فایل الکتریکی خاصی استفاده می کنیم که در مقابل انفجار از ما محافظت می کنند.

توجه داشته باشید که وجود مواد آتش زا یا انفجاری در یک ناحیه به خودی خود به معنای ریسک بالای آتش سوزی یا انفجار نیست. گازی قابل اشتعال باید تحت شرایط خاصی به گونه ای با هوا ترکیب شود تا انفجار رخ دهد. چون چنین شرایطی در همه مناطقی که این مواد نگهداری می شوند به یک اندازه وجود ندارد، مفهوم طبقه بندی مناطق خطر به وجود آمده است . باید یادآور شویم طبقه بندی مناطق خطر برای مناطقی صورت می گیرد که در آن مواد یا گاز های قابل اشتعال در عملیات و فعالیت های روز مره وجود دارد.

در شرایط غیر معمولی مثل نشت اتفاقی مقداری زیادی گاز قابل اشتعال چنین طبقه بندی به کار نمی رود زیرا چنین شرایطی به سادگی قابل پیش بینی نیست. در شرایط کاری روزمره برخی نواحی وجود دارند که مواد و گاز های قابل اشتعال در آنها وجود دارند. بنابراین محل ذخیره گاز در یک تانکر، نواحی عایق کاری یک پمپ گاز، نواحی اطراف شیر تانکر هایی که محل نگهداری مواد مایعات قابل اشتعال همگی از مناطق خطر هستند که باید در رویت مناطق طبقه بندی قرار بگیرند. بعضی مناطق را با ریسک بالای آتش سوزی و انفجار طبقه بندی می کنیم و برخی را با ریسک کمتر می پذیریم. برخی مناطق جزء در موارد نادر عاری از احتمال آتش سوزی می دانیم. برای مثال اگر کرخانه ای صنعتی فضای باز زیادی داشته باشد و ساختمان های اداری آن چند صد متر دورتر از کارخانه باشد احتمال انفجار در ساختمان اداری بسیار پائین است.

خطر چیست؟

خطر ویژگی ذاتی یک ماده است که می تواند به تجهیزات انسان یا محیط زیست آسیب برساند. مثالی از یک خطر مقدار زیاد گاز قابل اشتعال است که در یک مخزن تحت فشار نگهداری می شود. از این رو محلی که مقدار زیادی گاز مقابل اشتعال را همانند تصویر زیر در یک مخزن نگهداری می کند، ‌مثالی از یک نقطه خطر است.

ریسک چیست؟

ریسک معیاری است که با آن احتمال رخ دادن یک حادثه نا مطلوب را می سنجند. بنابراین اگر در محلی حجم بالایی از گاز قابل اشتعال آنطور که بیشتر گفتیم، نگهداری شود یک سیستم ایمنی قوی در آن جا وجود داشته باشد که مانع از نشت گاز، ‌انفجار و یا هر نوع حادثه دیگری شود احتمال وقوع حادثه پائین خواهد آمد و از این رو میتوان گفت که ریسک آن پائین است. ریسک همچنین به شدت پیامد حادثه نیز بستگی دارد. تصور کنید اگر مخزن اَستون (ماده ای به شدت قابل اشتعال) منفجر شود چه فاجعه ای رخ خواهد داد. منظورها از شدت حادثه میزان آسیبی است که بروز یک حادثه ایجاد می کند.

بنابراین ریسک مساوی است با احتمال وقوع حادثه × شدت حادثه

همانطور که میدانید شدت حادثه برای آتش سوزی و انفجار در مناطق خطر بسیار بالا است، بنابراین مطابق فرمول بالا اگر بخواهیم ریسک را کاهش دهیم تنها باید بر روی کاهش احتمال وقوع حادثه متمرکز شویم چرا که با تقریب خوبی هیچ امکانی برای کنترل وقوع و شدت حادثه نداریم. با طبقه بندی مناطق خطر به دنبال کاهش احتمال وقوع حادثه و به این ترتیب کاهش ریسک مستقیم هستیم.

آیا میتوانیم از ریسک به صورت مطلق اجتناب کنیم؟

وجود جهان بدون ریسک نا ممکن است. همه می دانند که راندن ماشین ریسک بیشتری از پرواز هواپیما دارد. اما اقامت در یک خانه نیز با ریسک همراه است و ریسک آن صفر نیست.از آنجائیکه نمی توان از ریسک اجتناب کرد باید آن را به شیوه ای منطقی مدیریت کنیم ما این کار را نا خوداگاه در فعالیتهای روزمره بی آنکه متوجه باشیم انجام می دهیم برای مثال برای کاهش ریسک تصادف با یک اتومبیل در هنگام رانندگی در خیابان شلوغ با عبور نکردن از چراغ قرمز و توجه به ماشین هایی که از روبرو می آیند ریسک تصادف را کاهش می دهیم. توجه کنید که در اینجا نیز نمی توانیم شدت حادثه را کم کنیم. شدت حادثه تصادف با یک خودرو می تواند منجر به مرگ، معلولیت یا جراحت شود. از آنجائیکه هیچ کنترلی بر شدت حادثه نداریم عامل دیگر ریسک را که احتمال وقوع حادثه است کاهش می دهیم. به شیوه مشابهی ریسک محل یا ذخیره سازی حجم بالایی از مواد انفجاری قابل اشتعال را با طبقه بندی نواحی خطر که احتمال آتش گرفتن این موارد را کاهش می دهد، مدیریت می کنیم.

منطقه / محیط خطر – به عنوان تعریف در یک فرهنگ لغت ،جایی یا مکانی که ممکن استبه طور بالقوه در معرض ابتلا به. . .·       یک حادثه·       ایجاد یک وضعیت خطر ناک ·       مملو یا همراه موقعیت های خطرناک·       وجود شرایط نقطه انفجار  flashpoint·       وجود انفجار·       اشتعال یا قابل اشتعال

در معرض رادیو اکتیو و …..

طبقه بندی مناطق خطر، معیار ریسک

طبقه بندی منطقه خطر در پی آن است که ریسک انفجار در این مناطق را نشان بدهد. این کار نمی تواند انفجار یا عدم انفجار و ریسک ناحیه را به طور دقیق پیش بینی کند و مناطق خطر را به جایی که احتمال انفجار بیشتر و یا کمتر است و یا نامتحمل است تقسیم می کند. این طبقه بندی ابزاری در اختیار ما می گذارد که ریسک انفجار در چنین مناطقی را اندازه گیری کنیم .

مزایای طبقه بندی مناطق خطر

اگر طبقه بندی مناطق خطر به درستی انجام شود ، مزایای زیر را در بر خواهد داشت:

1-    شرح مشخصات ریسک کارخانه یا سایت را به ما می دهد و ما می توانیم به کمک آن کارها را ایمن تر انجام دهیم . این امر به مدیریت ارشد کمک می کند تا ریسک واقعی را متوجه شود و با استراتژی های مناسبی بر آنها غلبه کند.

2-    به ما کمک می کند تا با هزینه ای اقتصادی تجهیزات الکتریکی و ابزارهای مناسبی را طراحی، به کار گیریم و کنترل کنیم تا به آتش سوزی و انفجار منجر نشود.

3-    هزینه های نهایی استفاده قواعد و استانداردها را کاهش می دهد. فعالیتها و عملیات جاری را ایمن تر و سودمند تر می سازد.

طبقه بندی مناطق چگونه انجام می شود؟

با تشخیص برخی مناطق کارخانه یا سایت به عنوان منطقه خطر، را ( با ……………. ) مشخص می کنیم که چه ناحیه ای خطرناکتر است و به توجه یا تجهیزات بیشتری نیاز دارد و چه منطقه ای کم خطرتر است. همچنین متوجه می شویم که چه مناطقی ایمن هستند.

با این کار شرح مشخصات ریسک برای مدیران ارشد روشن می شود و آنان متوجه خواهند شد که چه مناطقی در کارخانه ریسک بیشتری نسبت به دیگر مناطق دارند. طبقه بندی مناطق به مدیران عملیاتی این امکان را می دهد که با انتخاب معیارهای ایمنی مناسب در نواحی شناخته شده از ریسک پرهیز کنند و به این ترتیب ریسک کلی کارخانه را کاهش دهند. همچنین می توانند عملیات، مواد و حرکت کارکنان را به نحوی طرح ریزی کنند که مانع دسترسی به این نواحی شوند و رویه های خاص کاری را برای چنین مناطقی ایجاد کنند.

فلو چارت ناحیه بندی مناطق خطر
فلو چارت ناحیه بندی مناطق خطر

طبقه بندی مناطق چگونه به کاهش هزینه ها کمک می کند؟

طبقه بندی مناطق الکتریکی به ما خاطر نشان می کند که چه نوع تجهیزاتی باید در آن مناطق به کار گرفته شود و از چه تجهیزاتی نمی توان استفاده کرد. چگونه این کار انجام می شود؟

برای مثال تجهیزات الکتریکی ضد انفجار تنها در برخی نواحی به کار گرفته می شوند. این تجهیزات شناسنامه و شناسه های ویژه ای دارند که به ما می گوید که آیا می توان از آنها در نواحی خطرناک خاصی استفاده کرد یا نه؟ بر این اساس ما می توانیم از این تجهیزات در مناطق پر خطر بدون نگرانی استفاده کنیم.

بنابراین برخی تجهیزات و ابزارهای الکتریکی را تنها می توان در ناحیه 2 به کار گرفت، در حالیکه برخی دیگر در ناحیه خطر 1 نیز کاربرد دارند. طبقه بندی بر اساس نواحی خطر را در ادامه توضیح می دهیم. هزینه این تجهیزات بسته به نوع محافظت و مناسب بودن برای استفاده در نواحی مختلف فرق می کند. بنابراین اگر مهندس طراح به اشتباه ناحیه ای امن را خطرناک طبقه بندی کند، و یا حتی اگر ناحیه ای را که باید در ناحیه خطر 2 طبقه بندی کند خطر 1 بداند ناگزیر باید هزینه بیشتری برای خرید تجهیزات ضد انفجار با قابلیت بیشتر پرداخت کنید. چنین تجهیزاتی هزینه نگهداری بیشتری نیز در بردارند. بنابراین در دوره عمر خود نیز هزینه بیشتری را به شرکت تحمیل می کنند.

از سوی دیگر، اگر منطقه خطری به اشتباه جزو مناطق ایمن طبقه بندی شود هزینه آن بسیار بالاست چرا که ممکن است به انفجار ناخواسته ای منجر شود که پیامدهایی مالی و جانی در پی داشته باشد و تصویر شرکت را نیز مخدوش سازد. چنین اتفاقاتی ممک است حیات شرکت را نیز به خطر اندازد.

بنابراین طبقه بندی درست مناطق خطر از منظر هزینه نیز همانند موضوع مهندسی ایمنی اهمیت دارد. در ادامه، ابتداد برخی مفاهیم اساسی آتش سوزی و انفجار را مرور خواهیم کرد. حتی اگر شما از این مفاهیم مطلع باشید مرور آنها مفید خواهد بود. ما برخی مفاهیم اساسی درباره مواد خطرناک را مرور خواهیم کرد که به ماده درک بهتر طبقه بندی مواد و مناطق کمک خواهد کرد.

اصول آتش سوزی و انفجار

  • آتش سوزی

آتش با سه عامل ایجاد می شود:

 منبع آتش ، سوخت و اکسیژن

وجود این سه عامل برای تداوم آتش سوزی ضروری است که مثلث آتش سوزی مشهور است .

  • مواد خطرناک یا آتش زا

ماده آتش زا می تواند گاز ، بخار ، مایع یا جامد باشد، که به راحتی با اکسیژن هوا ترکیب می شود و می تواند به آتش سوزی مداوم یا انفجار منجر شود.

این اتفاق عموما با یک جرقه، یک شعله کوچک و یا داغ شدن محیط ایجاد می شود. در ادامه بحث مواد آتش زا، مواد غیر آتش زا، مواد خطرناک و مواد انفجاری را مشابه می گیریم و تنها خطری که در نظر می گیریم خطر آتش گرفتن و یا انفجار این مواد است بنابراین خطرات چنین موادی مد نظر ما نیست. مواد آتش زا می تواند شامل مواد زیر باشد:

–       بخار قابل اشتعالی که از یک مایع متصاعد می شود.

–       نشتی قابل اشتعال

–       گازهای قابل اشتعال

–       غبار قابل احتراق

چرا مایعات قابل اشتعال را در این دسته نگنجانده ایم؟ اگر به رفتار مایعاتی که قابل اشتعال خوانده می شوند مثل بنزین دقت کنیم، متوجه خواهیم شد که چنین موادی منشاء آتش سوزی نیستند، بلکه بخارات و یا نشتی آنها عامل مهمی در آتش سوزی است. بنابراین مایع آتش زا به این معنا تعریف می شود که مایعی است که در دما و فشار خاصی نگهداری و یا محل می شود بخاراتی از آن ساطع می شود که فضای مناسبی برای آتش سوزی فراهم می کند.

  • مثلث آتش

3 جزئی که در هر آتش سوزی حضور دارند 3 عاملی است که در مثلث آتش دیده می شوند. برای پرهیز از آتش موزی باید یکی از این سه عامل را حذف کرد. اگر آتش سوزی اتفاق افتاده است نیز یکی از این سه عامل را از محل آتش سوزی دور کرد. در مناطق خطر سوخت وجود دارد (حجم بالایی از مواد آتش زا) اکسیژن نیز در هوا موجود است. بنابراین دو عامل از سه عامل مثلث همیشه حاضر هستند.

بروز عامل سوم منجر به آتش سوزی خواهد شد. هدف ما ایجاد مانع برای عامل سوم در مناطق خطر است. چرا که هیچ راه دیگری برای جلوگیری از آتش سوزی وجود ندارد. نمی توانیم سوخت را برداریم چرا که برای تولید، فرآیند های کاری، ذخیره سازی یا فرآیند های دیگر به آن احتیاج داریم . اکسیژن را نیز نمی توان حذف کرد. ایجاد خلاء در اطراف منبع سوخت بسیار گران است. بنابراین تنها راه منطقی که باقی می ماند ایجاد مانع بر سر راه عامل سوم است.

بنابراین در چنین مناطقی استفاده از سیگار ، فندک، جوش کاری و یا روشن کردن آتش ممنوع است. همچنین استفاده از تجهیزات الکتریکی که به راحتی جرقه تولید می کنند ممنوع است تنها از وسایل الکتریکی + در این مناطق استفاده می شود که برای این مناطق طراحی و تولید شده اند.

مثلث حریق
مثلث حریق
اتمسفر قابل انفجار
اتمسفر قابل انفجار

 

 

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.