نقشه خوانی برق

مبانی نقشه خوانی برق ب اساس استاندارد های IEC, ANSI,VDE

732

برای نقشه خوانی برق و استفاده از مدارک فنی و کار باسیستم های الکتریکی نیاز به کسب اطلاعات و درک نقشه ها است .

نقشه و مدارک فنی مرتیط به دیاگرام های الکتریکی بر اساس سه استاندارد اصلی ترسیم و در اختیار قرار می گیرند .

این استانداردها شامل : استاندارد برقکاران آلمان VDE ، کمیته بین المللی الکتروتکنیک IEC موسسه ملی استاندارد آمریکا ANSI  است .

با توجه به این نکته که تجهیزات و لوازم الکتریکی با محدود ولتاژ کاری گوناگون تولید شده و مورد استفاده قرار می گیرند. بر همین اساس نقشه ها و دیاگرام های الکتریکی به چندین  گروه کلی تقسیم بندی نمود.

  • نقشه های مدار تک خطی
  • نقشه های مسیر جریان
  • نقشه شمای حقیقی
  • نقشه مونتاژ
  • نقشه سیم کشی
  • نقشه سیستم رله و حفاظت
  • نقشه سیستم ارت و اتصال زمین
  • نقشه برق ساختمان
  • نقشه روشنایی
  • نقشه ترمینال خارج از تابلو
  • و……….

برای استفاده و درک درست از نقشه در هر استاندارد برای عناصر و اجزای نقشه یک سری سمبل یا علامت در نظر گرفته می شود . این علائم یا سمبل ها در یک کمیته تخصصی طراحی و تصویب می شود .

نکته ای که در مورد این علائم وجود دارد این است که هر علامت باید به لحاظ بصری به عملکرد یا اجزای آن عنصر یا قطعه و یا دستگاه نزدیک باشد.

در کنار این علائم برای هر المان یا وسیله الکتریکی یک حرف اختصاری نیز در نظر گرفته می شود که به آن CODE LETTER  گفته می شود به این ترتیب هر المان نقشه دارای یک سمبل و یک علامت اختصاری است .

علامت اختصاری ممکن است از یک حرف یا چند حرف لاتین تشکیل شده باشد.

عموما این علامت اختصاری از حرف اول المان یا چند حرف از آن تشکیل می شود.

ممکن است در طول سالیان با توجه به تغییرات در نوع لوازم الکتریکی تغییر پیدا کند و بروز شود .

بنابر این هنگام بررسی یک نقشه به تاریخ ترسیم و تائید آن توجه داشته باشید .

نقشه تک خطی :

با استفاده این نقشه نحوه اتصال و بخش های مختلف مدار و تعداد سیم های مدار را مشخص می کند . در این نقشه ها جزئیات قطعات و اتصالات آن مشخص نیست ولی می توانید با استفاده از این نقشه ها نوع قطعات و نحوه ارتباط آنها به علاوه تا حدودی عملکرد مدار مشخص می شود .

SINGLE LINE DIAGRAM
مدار تک خطی

نقشه مسیر جریان :

در این نقشه مسیر های عبور جریان لز وسایل و قطعات مدار به نمایش گذاشته می شود .

با استفاده از این دیاگرام می توانید مسیر جریان دنبال کرده تا حدودی عملکرد مدار را متوجه شوید .

همچنین از این نقشه برای تست و عیب یابی مدار نیز به خوبی مب توان بهره جست .

در نقشه مسیر جریان معمولا مسیر عبور جریان از بالا به پایین و از چپ به راست ترسیم می شود .

MULTI LINE DIAGRAM
مدار مسیر جریان

نقشه مونتاژ :

برای افزایش سرعت عمل مونتاژ و سیم کشی از نقشه مونتاژ استفاده می شود .

در این نقشه شکل سیم کشی و محل نصب قطعات در تابلو یا پنل را نشان می دهد .

در تعدادی از نقشه های مونتاژ رنگ سیم ها نیز در نقشه مشخص می شود .

ASSEMBLY DIAGRAM
نقشه مونتاژ

نقشه های برق صنعتی :

نقشه برق صنعتی عموما به مدارهایی اشاره دارد که به کاربردهای صنعتی مربوط می شود.  در عمل می توان مدار های برق صنعتی به دو گروه اصلی تقسیم بندی نمود.

  • مدارهای فرمان
  • مدار های قدرت

مدار های فرمان :

مدارهای فرمان

به نقشه ای مدار فرمان گفته می شود که از آن مدار برای ارسال فرمان عملکرد و مشخص کردن مدت زمان کار ، و یا شروط عملکرد مدار قدرت مورد استفاده قرار می گیرد .

ولتاژ کار مدار فرمان عموما کمتر از مدار قدرت است .در اغلب موارد تکفاز است .

هر مدار فرمان از سه بخش تشکیل شده است .

  • بخش سیگنال
  • بخش تصمیم
  • بخش عملگر
COMMAND DIAGRAM
مدار فرمان

بخش سیگنال :

کلید ها و شستی های فشاری ، لیمیت سوئیچ ها ، فلوسوئیچ ها ، پدال ها ، سوئیچ های حرارتی ، سوئیچ های فشار می تواند به عنوان سیگنال فرمان عمل کنند .

  • تمامی سیگنال ها به یک شرط برای اجرا بستگی دارند .
  • این شرط می تواند دستی ، مکانیکی یا اتوماتیک باشد .
  • در حالت دستی وضعیت ورودی توسط فرد تعیین می شود . پدال پایی ، شاستی یا هر وسیله ای که به صورت دستی عمل می کند .
  • وضعیت مکانیکی ورودی مدار به وسیله حرکت مکانیکی فعال می شود .
  • نمونه آن لیمیت سوئیچ در وضعیت مکانیکی
  • یک شرط یا وضعیت اتوماتیک با یک ورودی به صورت اتوماتیک پاسخ می دهد .
  • در این حالت وردی می تواند فلو سوئیچ ، سوئیچ حرارتی ، پرشر سوئیچ باعث پاسخ اتوماتیک می شود .

بخش تصمیم :

  • بخش تصمیم در یک مدار تعیین می شود که چه کاری باید انجام پذیرد و چه حالتی باید رخ بدهد
  • در این بخش مدار عملیاتی در مدار مانند جمع کردن ،تفریق کردن ، مرتب کردن ، انتخاب ، و هدایت سیگنال از بخش کنترل به بخش بار بر عهده دارد .
  • در این بخش از مدار در عمل بخش منطق یا همان لوجیک مدار قرار دارد
  • توابع منطقی مانند AND,OR,NOT,NOR,NAND
  • در این بخش از مدار اطلاعات دریافتی از بخش ورودی Signal با توجه منطق تعبیه شده در مدار به بخش خروجی که همان بار است اعمال می شود

بخش عمل کننده (عملگر) :

  • سیگنال ورودی بعد عبور از بخش منطق مدار به بخش عملگر مدار می رسد که در واقع نتیجه کار مدار است
  • معمولا در این بخش کوئل ها یا بوبین ها فعال شده باعث شروع یک عمل می شوند.
  • عملگر می تواند یک موتور ، روشنایی ، یا المنت هیتر ، که روشن می شود از طریق اعمال سیگنال و کارکرد بخش منطق تا در خروجی ظاهر شود

این عملگر اعمال جریان به سیم پیچ در یک سلونوئید ، استارتر مغناطیسی یا رله که باعث  انرژایز شدن آن می شود .

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.